{"id":601,"date":"2018-02-13T21:32:07","date_gmt":"2018-02-13T20:32:07","guid":{"rendered":"http:\/\/pobliza.pl\/?page_id=601"},"modified":"2018-09-22T19:50:37","modified_gmt":"2018-09-22T17:50:37","slug":"aleksander-radczenko-wilenskie-pobliza-czyli-eastern-european-kind-of-funk","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/pobliza.pl\/?page_id=601","title":{"rendered":"Aleksander Radczenko \u2013 Moje Pobli\u017ca"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”30px”][vc_separator title=”Aleksander Radczenko – Wile\u0144skie pobli\u017ca czyli Eastern European kind of funk!” title_align=”separator_align_left” border_width=”3″ accent_color=”#000000″][vc_empty_space height=”30px”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]Akcja mojej debiutanckiej powie\u015bci \u201eCie\u0144 S\u0142o\u0144ca\u201d zosta\u0142a obsadzona w nienazwanym kraju Europy Wschodniej. Do pewnej sceny potrzebowa\u0142em hymnu tego kraju. D\u0142ugo si\u0119 zastanawia\u0142em nad jakim\u015b tekstem, kt\u00f3ry pasowa\u0142by do ka\u017cdego wschodnioeuropejskiego kraju i ka\u017cdej wschodnioeuropejskiej nacji i jako\u015b nie przysz\u0142o mi do g\u0142owy nic lepszego ni\u017c \u201eKde domov m\u016fj\u201d. Akurat ani nie jestem jakim\u015b wybitnym znawc\u0105 Czech, ani nie jestem nimi jako\u015b szczeg\u00f3lnie zainteresowany, ale c\u00f3\u017c mo\u017ce by\u0107 bardziej uniwersalnego ni\u017c:<\/p>\n

Kde domov m\u016fj,
\nkde domov m\u016fj?
\nVoda hu\u010d\u00ed po lu\u010din\u00e1ch,
\nbory \u0161um\u00ed po skalin\u00e1ch,
\nv sad\u011b skv\u00ed se jara kv\u011bt,
\nzemsk\u00fd r\u00e1j to na pohled!<\/i><\/p>\n

W gruncie rzeczy te s\u0142owa m\u00f3g\u0142by skierowa\u0107 do swojej ma\u0142ej ojczyzny w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy mieszkaniec Europy Wschodniej. Ka\u017cdy w swoim j\u0119zyku.<\/p>\n

M\u00f3j ma\u0142y heimat \u2013 Wilno
\n<\/b>
\nDawno, bardzo dawno temu robi\u0142em dla jednego lokalnego fanzine\u2019u wywiad z cz\u0142onkami w\u00f3wczas sztandarowej litewskiej kapeli punkowej Dr. Green. Jeden z nich, basista Tomas Verbaitis na pytanie o patriotyzm odpowiedzia\u0142 mi: \u201eNie rozumiem poj\u0119cia patriotyzmu. Nie rozumiem dlaczego mam umiera\u0107 za jak\u0105\u015b ojczyzn\u0119, gdybym dosta\u0142 karabin \u2014 to raczej broni\u0142bym Wilna przed tymi z Kowna ni\u017c wyimaginowanej Litwy przed jakim\u015b r\u00f3wnie wyimaginowanym wrogiem zewn\u0119trznym.\u201c Ja akurat doskonale rozumiem przed kim musia\u0142bym Litwy \u2014 moim zdaniem wcale niewyimaginowanej \u2014 broni\u0107, ale w jakim\u015b sensie stanowisko Verbaitisa r\u00f3wnie\u017c jest mi bliskie. Dla mnie ojczyzna to przede wszystkim m\u00f3j ma\u0142y heimat \u2014 Wilno. Miasto, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142em, w kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142em dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107, w kt\u00f3rym dorasta\u0142em, uczy\u0142em si\u0119, w kt\u00f3rym mieszkam. W gruncie rzeczy jedyne miasto z prawdziwego zdarzenia na Litwie, a jednocze\u015bnie \u2014 a by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego \u2014 na pozosta\u0142ej Litwy zupe\u0142nie niepodobne. Prowincjonalne i europejskie jednocze\u015bnie. Multij\u0119zykowe i multikulturowe. Jak \u015bpiewa lokalna kapela ska-punkowa Will\u2019n\u2019Ska:
\n\n\t\t\t

Tutaj j\u0119zykiem mo\u017ce w\u0142ada\u0107 ka\u017cdy jakim chce<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t
I nawet dziecko umie w trzech j\u0119zykach wita\u0107 si\u0119<\/a>\n\t\t\t<\/div>
\nMoj\u0105 ojczyzn\u0105 jest wi\u0119c przede wszystkim Wilno, a czym s\u0105 pobli\u017ca mojej ojczyzny?<\/p>\n

Litwa jako vaterland i Bia\u0142oru\u015b jako pobliskie nie-pobli\u017ce
\n<\/b>
\nWile\u0144szczyzna \u2014 to jednak nie pobli\u017ca, tylko raczej przed\u0142u\u017cenie Wilna. Jego wiejska cz\u0119\u015b\u0107. Jak ju\u017c sama nazwa wskazuje nie da si\u0119 oddzieli\u0107 Wile\u0144szczyzny od Wilna, a Wilna od Wile\u0144szczyzny. S\u0105 powi\u0105zane na zawsze.
\nLitwa? Nadal w Wilnie i na Wile\u0144szczy\u017anie m\u00f3wi si\u0119 na wyprawy do Kowna, Telsz czy K\u0142ajpedy \u2014 \u201epojecha\u0107 na Litw\u0119\u201d, ale czy to oznacza, \u017ce Wilno nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 Litwy? Takie stwierdzenie by\u0142oby absurdem. W sensie historycznym, geograficznym, politycznym Wilno jest Litw\u0105. M\u00f3j ma\u0142y heimat jest cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 mojego du\u017cego vaterlandu. Gdy podr\u00f3\u017cuj\u0119 po zachodnich kresach litewskich, po sympatycznych, poniemieckich wsiach i miasteczkach dawnego Memelandu \u2014 \u0142api\u0119 siebie cz\u0119sto na my\u015bli, \u017ce s\u0105 przecie\u017c tak zupe\u0142nie inne ni\u017c moje rodzime podwile\u0144skie wsie i miasteczka, a jednak czuj\u0119 z nimi jak\u0105\u015b niewidzialn\u0105 wi\u0119\u017a duchow\u0105, gdy tymczasem z identycznymi, zamieszka\u0142ymi przez tych samych mieszka\u0144c\u00f3w wsiami i miasteczkami na Bia\u0142orusi \u2014 ju\u017c niekoniecznie.
\nBia\u0142oru\u015b \u2014 to dla mnie w og\u00f3le takie pobliskie nie-pobli\u017ce. Oddzielona przez granic\u0119 \u2014 za czas\u00f3w ZSRS umown\u0105, obecnie \u2013 pa\u0144stwow\u0105 \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 dawnej Litwy, cz\u0119\u015b\u0107 Wile\u0144szczyzny, z kt\u00f3rej spora cz\u0119\u015b\u0107 mojej rodziny pochodzi. Dlaczego wi\u0119c nie mog\u0119 nazwa\u0107 Bia\u0142oru\u015b moim pobli\u017cem? By\u0107 mo\u017ce chodzi o to, \u017ce wybra\u0142a Wsch\u00f3d, a nie Zach\u00f3d, a ja jednak jestem cz\u0142owiekiem Zachodu? By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego du\u017co dalej le\u017c\u0105ca Ukraina jest dla mnie bli\u017csza i bardziej pasjonuj\u0105ca ni\u017c Bia\u0142oru\u015b? By\u0142em w Machu Picchu i Ayutthayi, ale nigdy nie by\u0142em w Grodnie czy w Nowogr\u00f3dku\u2026
\nGdybym wi\u0119c mia\u0142 wymieni\u0107 kraje, kt\u00f3re uwa\u017cam za swoje pobli\u017ca \u2014 wymieni\u0142bym przede wszystkim \u0141otw\u0119 i Polsk\u0119.<\/p>\n

Starsi i m\u0142odsi bracia z s\u0105siedztwa
\n<\/b>
\nNa Litwie pokutuj\u0105 wobec tych dw\u00f3ch kraj\u00f3w okre\u015blone stereotypy. Polsk\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za starszego brata, kt\u00f3ry ci\u0105gle p\u0142ata nam nieprzyjemne figle, jest zaborczy i arogancki, ale w razie potrzeby nas obroni. A z kolei za swojego m\u0142odszego brata uwa\u017camy \u0141otw\u0119. Traktujemy \u0141otyszy z pewn\u0105 pob\u0142a\u017cliwo\u015bci\u0105, nieco z g\u00f3ry, jako kogo\u015b kto jest niejako skazany na blisko\u015b\u0107 z nami. Co akurat niekoniecznie przek\u0142ada si\u0119 na pogl\u0105d \u0141otyszy na Litwin\u00f3w.
\nDla mnie, Polaka z Litwy, Polska \u2014 to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c pobli\u017ce, s\u0105siedztwo. Jedna z tzw. prawd Polak\u00f3w na Litwie, zatwierdzonych jeszcze na pocz\u0105tku naszego odrodzenia narodowego przez Zwi\u0105zek Polak\u00f3w na Litwie, g\u0142osi: \u201eLitwa \u2013 Ojczyzn\u0105, Polska \u2013 Macierz\u0105\u201d. Szczerze m\u00f3wi\u0105c nigdy nie rozumia\u0142em tego has\u0142a. Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce moj\u0105 i ojczyzn\u0105, i macierz\u0105 jest jednak Litwa. St\u0105d pochodzi ca\u0142a moja rodzina, tu s\u0105 moje korzenie, \u017caden z moich przodk\u00f3w nie przyszed\u0142 z Korony. Polsko\u015b\u0107 by\u0142a ich wyborem, a nie genetycznie umotywowan\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Wi\u0119c i Polska dla mnie \u2014 to przede wszystkim ten sam j\u0119zyk, tradycje, kultura. Okno na Europ\u0119 i \u015bwiat. Trafiam do Polski zazwyczaj tranzytem, a wracam z plecakiem wypakowanym ksi\u0105\u017ckami. Przed kilkoma laty wracaj\u0105c z Warszawy spotka\u0142em w autobusie znanego litewskiego filozofa prof. Alvydasa Jokubaitisa. Zapyta\u0142 mnie, czy du\u017co ksi\u0105\u017cek kupi\u0142em? Powiedzia\u0142em, \u017ce troch\u0119. \u201eJa te\u017c\u201d \u2014 powiedzia\u0142 filozof, a po d\u0142u\u017cszej pauzie doda\u0142: \u201eMy, Litwini, ju\u017c od 600 lat tak je\u017adzimy do Polski za kultur\u0105\u201d. Od czas\u00f3w Jagie\u0142\u0142y Litwa i Polska \u2014 to naczynia po\u0142\u0105czone. I nie tylko w dziedzinie kultury. Z\u0142e decyzje \u2014 czy to Warszawy, czy Wilna \u2014 psuj\u0105 stosunki polsko-litewskie, dobre \u2014 je poprawiaj\u0105.
\nParadoksalnie w stosunkach polsko-litewskich r\u00f3wnie\u017c \u0141otwa \u00a0zajmuje\u2026 wa\u017cne miejsce. Bo jest ulubionym wytrychem ka\u017cdej ze stron, kt\u00f3ry pozwala na \u201edowalenie\u201d oponentowi. Litewscy narodowcy w dyskusjach na temat oryginalnej pisowni imion i nazwisk kurczowo trzymaj\u0105 si\u0119 tzw. wariantu \u0142otewskiego, czyli \u017ce oryginalny zapis nielitewskich nazwisk w oficjalnych dokumentach jest mo\u017cliwy tylko na dalszych stronach paszportu (jak na \u0141otwie). Jednocze\u015bnie polscy narodowcy tradycyjnie przeciwstawiaj\u0105 stosunki Polski i \u0142otewskich Polak\u00f3w z \u0141otw\u0105, jako wzorcowe, z\u0142ym stosunkom z Litw\u0105, kt\u00f3ra litewskich Polak\u00f3w dyskryminuje. I jedni, i drudzy w gruncie rzeczy por\u00f3wnuj\u0105 g\u0142ow\u0119 do arbuza, tylko dlatego, \u017ce maj\u0105 okr\u0105g\u0142y kszta\u0142t.
\nNa \u0141otwie by\u0142em wielokrotnie. Po raz pierwszy trafi\u0142em jeszcze za czas\u00f3w sowieckich, bo mam tam rodzin\u0119. Do Polski trafi\u0142em dopiero po odzyskaniu przez Litw\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, a i to nie w pierwszej kolejno\u015bci.<\/p>\n

Get up and dance, East Europe!
\n<\/b>
\nBo moja pierwsza z prawdziwego zdarzenia podr\u00f3\u017c zagraniczna by\u0142a do Pragi. Z\u0142otej czeskiej Pragi a nie dzielnicy Warszawy. By\u0107 mo\u017ce to oznacza, \u017ce jednak Czechy, gdzie \u201evoda hu\u010d\u00ed po lu\u010din\u00e1ch, bory \u0161um\u00ed po skalin\u00e1ch\u201d, to tak\u017ce moje pobli\u017ce? A je\u015bli Czechy \u2014 to pewnie i ca\u0142a reszta Europy Wschodniej? Pewnie tak. Jako\u015b nie przemawia do mnie obowi\u0105zuj\u0105ca na Litwie narracja \u2014 poparta klasyfikatorami ONZ \u2014 i\u017c jeste\u015bmy krajem Europy P\u00f3\u0142nocnej. M\u00f3g\u0142bym j\u0105 zrozumie\u0107, gdyby\u015bmy przynajmniej zmierzali w tym skandynawskim kierunku nie tylko za pomoc\u0105 politycznych deklaracji o tzw. skandynawskiej dymensji, ale i krok\u00f3w praktycznych, jak Estonia. Tymczasem za\u015b ca\u0142a sytuacja z naszym miejscem w Europie P\u00f3\u0142nocnej przypomina zaklinanie rzeczywisto\u015bci i stary rosyjski kawa\u0142: \u041d\u0430 \u0441\u0430\u0440\u0430\u0435 \u0432\u043e\u043d \u0447\u0451 \u043d\u0430\u043f\u0438\u0441\u0430\u043d\u043e, \u0430 \u0442\u0430\u043c \u0443 \u043c\u0435\u043d\u044f \u0434\u0440\u043e\u0432\u0430\u2026
\nMo\u017ce nie geograficznie, ale mentalnie, historycznie, kulturowo jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 Europy Wschodniej. I Europa Wschodnia to nasze wsp\u00f3lne pobli\u017ce. A przynajmniej ta jej cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3ra wybra\u0142a Zach\u00f3d. I kiedy\u015b tym Zachodem si\u0119 stanie. Jak \u015bpiewa\u0142 na kt\u00f3rej\u015b Eurowizji litewski zesp\u00f3\u0142 Inculto:
\n\n\t\t\t

But one of these days you\u2019ll realize Eastern Europe is in your genes<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t
Get up and dance to our Eastern European kinda<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t
Get up and dance to our Eastern European kind of funk!<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n

[\/vc_column_text][vc_empty_space height=”30px”][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″]\n\t\t\t

<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t

Mo\u017ce nie geograficznie, ale mentalnie, historycznie, kulturowo jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 Europy Wschodniej. I Europa Wschodnia to nasze wsp\u00f3lne pobli\u017ce.<\/h1>

Aleksander Radczenko<\/h2><\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”30px”][vc_separator title_align=”separator_align_left” border_width=”3″ accent_color=”#000000″][vc_empty_space height=”30px”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/6″][vc_raw_html]JTNDZGl2JTIwY2xhc3MlM0QlMjJubS10ZWFtLW1lbWJlciUyMiUzRSUwQSUzQ2RpdiUyMGNsYXNzJTNEJTIybm0tdGVhbS1tZW1iZXItaW1hZ2UlMjByb3VuZGVkJTIyJTNFJTNDaW1nJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cCUzQSUyRiUyRnBvYmxpemEucGwlMkZ3cC1jb250ZW50JTJGdXBsb2FkcyUyRjIwMTglMkYwMiUyRnJhZGN6ZW5rby5qcGclMjIlMjBhbHQlM0QlMjJhbGVrc2FuZGVyLXJhZGN6ZW5rbyUyMiUzRSUwQSUzQ2RpdiUyMGNsYXNzJTNEJTIybm0tdGVhbS1tZW1iZXItb3ZlcmxheSUyMiUzRSUzQyUyRmRpdiUzRSUzQyUyRmRpdiUzRSUzQyUyRmRpdiUzRQ==[\/vc_raw_html][\/vc_column][vc_column width=”5\/6″ css=”.vc_custom_1492684234548{padding-bottom: 20px !important;}”][vc_column_text]<\/p>\n
\n
Aleksander Radczenko<\/h5>\n
Litewski prawnik i dziennikarz polskiego pochodzenia, autor bloga\u00a0\u201eInna Wile\u0144szczyzna jest mo\u017cliwa\u201d<\/a>,
\ncz\u0142onek Zarz\u0105du Polskiego Klubu Dyskusyjnego, by\u0142y redaktor naczelny \u201eGazety Wile\u0144skiej\u201d.<\/div>\n<\/div>\n

[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_empty_space height=”30px”][vc_separator title=”Aleksander Radczenko – Wile\u0144skie pobli\u017ca czyli Eastern European kind of funk!” title_align=”separator_align_left” border_width=”3″ accent_color=”#000000″][vc_empty_space height=”30px”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]Akcja mojej debiutanckiej powie\u015bci \u201eCie\u0144 S\u0142o\u0144ca\u201d zosta\u0142a obsadzona w nienazwanym kraju Europy Wschodniej. Do pewnej sceny potrzebowa\u0142em hymnu tego kraju. D\u0142ugo si\u0119 zastanawia\u0142em nad jakim\u015b tekstem, kt\u00f3ry pasowa\u0142by do ka\u017cdego wschodnioeuropejskiego kraju i ka\u017cdej wschodnioeuropejskiej nacji i jako\u015b …<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"footnotes":""},"class_list":["post-601","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/601","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=601"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/601\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":610,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/601\/revisions\/610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}