{"id":427,"date":"2017-12-17T21:27:55","date_gmt":"2017-12-17T20:27:55","guid":{"rendered":"http:\/\/pobliza.pl\/?p=427"},"modified":"2017-12-17T21:39:56","modified_gmt":"2017-12-17T20:39:56","slug":"przyjazn-postkolonialna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pobliza.pl\/?p=427","title":{"rendered":"Przyja\u017a\u0144 postkolonialna"},"content":{"rendered":"

Pod koniec listopada 2013 roku, internetowy wpis popularnego dziennikarza rozpocz\u0105\u0142 kolejn\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 rewolucj\u0119. W jej trakcie widoczne by\u0142o polskie \u017cyczliwo\u015b\u0107 i wsparcie. Cztery lata p\u00f3\u017aniej stosunki tych dw\u00f3ch pa\u0144stw pogorszy\u0142y si\u0119 do tego stopnia, \u017ce wielu ukrai\u0144skim urz\u0119dnikom i dyplomatom grozi zakaz wjazdu do Polski.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Impulsem do rozpocz\u0119cia Rewolucji Godno\u015bci by\u0142o zawieszenie przez \u00f3wczesne w\u0142adze Ukrainy procesu zmierzaj\u0105cego do podpisania umowy stowarzyszeniowej z Uni\u0105 Europejsk\u0105, lecz z czasem ich g\u0142\u00f3wnym celem sta\u0142a si\u0119 zmiana skorumpowanego re\u017cimu. Istotnym wyznacznikiem retoryki Majdanu by\u0142 proeuropejskie nastawienie jego lider\u00f3w i wi\u0119kszo\u015bci zwolennik\u00f3w.\u00a0 Z perspektywy czasu banalnie brzmi zdanie, \u017ce rewolucja zapocz\u0105tkowa\u0142a powa\u017cne zmiany w spo\u0142ecze\u0144stwie. W\u0142adz\u0119 obj\u0119li zwolennicy reform i integracji z UE. Jeszcze w trakcie protest\u00f3w zacz\u0119\u0142y kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 instytucje spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, stawiaj\u0105ce sobie za cel uczynienie z Ukrainy pa\u0144stwa funkcjonuj\u0105cego transparentnie, wed\u0142ug europejskich standard\u00f3w demokracji.<\/p>\n

Wspominaj\u0105c wydarzenia sprzed czterech lat, nie da si\u0119 pomin\u0105\u0107 kontekstu polskiego, przejawiaj\u0105cego si\u0119 w r\u00f3\u017cnych aspektach do\u015b\u0107 skomplikowanej sytuacji. Przede wszystkim, Polska stawiana by\u0142a na Ukrainie jako wz\u00f3r przemian. Bardzo popularna by\u0142a grafika pokazuj\u0105ca wzgl\u0119dnie zbli\u017cony poziom PKB w obu krajach na pocz\u0105tku lat 90. i kilkukrotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 25 lat p\u00f3\u017aniej. Polska, kt\u00f3ra sama nie osi\u0105gn\u0119\u0142a jeszcze poziomu rozwoju gospodarczego Europy Zachodniej, sta\u0142a si\u0119 dla Ukrai\u0144c\u00f3w symbolem sukcesu, a tak\u017ce mia\u0142a by\u0107 swego rodzaju \u201eprzewodnikiem\u201d na europejskim szlaku. Jednocze\u015bnie szukali oni w niej wsparcia, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie rozwijaj\u0105cego si\u0119 konfliktu z Rosj\u0105. W tym duchu mo\u017cna interpretowa\u0107 jedn\u0105 z \u201epie\u015bni Majdanu\u201d, napisan\u0105 na melodi\u0119 piosenki \u201eFreedom\u201d z filmu \u201eDjango\u201d: pierwszy raz w \u017cyciu nie w\u0105tpi\u0119, czym jest prawda \/ kto jest moim wrogiem, a kto moim bratem<\/em>. \u00a0W tym czasie Polacy z sympati\u0105 i cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142czuciem spogl\u0105dali ukrai\u0144skie wydarzenia. Wielu odwiedza\u0142o Majdan, r\u00f3wnie\u017c politycy wykonywali pewne gesty przyja\u017ani. By\u0142a to wszak okazja do podkre\u015blenia i ugruntowania znaczenia kraju na wschodniej flance EU. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce stworzone zosta\u0142y fundamenty zdrowej, przyjaznej jeszcze \u015bci\u015blejszej wsp\u00f3\u0142pracy s\u0105siad\u00f3w.<\/p>\n

Przed Majdanem stosunki polsko-ukrai\u0144skie uk\u0142ada\u0142y si\u0119 poprawnie. Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c pozostawa\u0142y one jednak, przynajmniej z polskiej perspektywy, w cieniu relacji z Zachodem. Pomimo to, kolejne rz\u0105dy stara\u0142y si\u0119 gra\u0107 rol\u0119 adwokata Ukrainy w Europie, staraj\u0105c si\u0119 realizowa\u0107 (z r\u00f3\u017cnym skutkiem) ide\u0119 ULB Giedroycia. W tym czasie ukrai\u0144skie elity prowadzi\u0142y polityk\u0119 dwutorowo\u015bci, sprawnie lawiruj\u0105c mi\u0119dzy Zachodem a Moskw\u0105. Naturalnie, zdarza\u0142y si\u0119 momenty, w kt\u00f3rych mocniej podkre\u015blano wzajemn\u0105 przyja\u017a\u0144. Nie tak dawno oba kraje organizowa\u0142y wsp\u00f3lnie pi\u0142karskie Mistrzostwa Europy. Wcze\u015bniejsza fala wsparcia by\u0142a zwi\u0105zana z Pomara\u0144czow\u0105 Rewolucj\u0105 2004 roku, a coraz wi\u0119cej os\u00f3b zapomina, \u017ce w 1991 roku Polska by\u0142a pierwszym krajem, kt\u00f3ry uzna\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ukrainy.<\/p>\n

W ci\u0105gu czterech lat, kt\u00f3re min\u0119\u0142y ten nienajgorszy, cho\u0107 daleki od dobrego, obraz uleg\u0142 zmianie. Porewolucyjna Ukraina zmaga\u0142a si\u0119 z ca\u0142\u0105 seri\u0105 plag. W ramach \u201es\u0105siedzkiej troski i pomocy\u201d, Rosja wyrwa\u0142a Ukrainie Krym i po\u0142ow\u0119 dw\u00f3ch wschodnich, mocno uprzemys\u0142owionych obwod\u00f3w. Oczywist\u0105 konsekwencj\u0105 by\u0142 ci\u0119\u017cki kryzys ekonomiczny, kt\u00f3ry dopiero w ostatnich miesi\u0105cach uda\u0142o si\u0119 pokona\u0107. Stan ten, w po\u0142\u0105czeniu z faktyczn\u0105 wojn\u0105 nie u\u0142atwia\u0142a post\u0119pu reform. Co prawda, nie mo\u017cna zgodzi\u0107 si\u0119 z popularnym na samej Ukrainie twierdzeniem, \u017ce \u201enic nie zosta\u0142o zrobione\u201d, przecie\u017c ostatecznie zosta\u0142 zrealizowany cel w postaci wej\u015bcia w \u017cycie umowy stowarzyszeniowej z UE, jednak\u017ce z drugiej strony \u2013 wiele problem\u00f3w ukrai\u0144skiego systemu politycznego i ekonomicznego, na czele z dominacj\u0105 oligarchii, nie zosta\u0142o rozwi\u0105zanych.<\/p>\n

W czasie, kiedy Ukraina zmaga\u0142a si\u0119 z ca\u0142\u0105 seri\u0105 problem\u00f3w wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych, w Polsce nast\u0105pi\u0142a wyra\u017ana zmiana kursu. Wyborcze zwyci\u0119stwo nacjonalist\u00f3w z PiS spowodowa\u0142o, \u017ce wi\u0119kszego znaczenia nabra\u0142a polityka historyczna, kt\u00f3ra dostarczy\u0142a wi\u0119cej ni\u017c wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 pretekst\u00f3w do zaostrzenia stosunk\u00f3w dyplomatycznych. Jednocze\u015bnie, bardziej antyukrai\u0144skiego charakteru nabra\u0142 dyskurs w szerszym kontek\u015bcie spo\u0142ecznym. Wr\u00f3ci\u0142 na tapet eksploatowany do granic wytrzyma\u0142o\u015bci temat tragedii wo\u0142y\u0144skiej, wykorzystywany do stawiania Ukrai\u0144com kolejnych, coraz bardziej godz\u0105cych w ich narodow\u0105 godno\u015b\u0107, warunk\u00f3w.<\/p>\n

Ta zmiana nastawienia Polski budzi rosn\u0105c\u0105 dezorientacj\u0119 i rozdra\u017cnienie w\u015br\u00f3d ukrai\u0144skich elit. Ostatnio wyrazi\u0142a je Oksana Zabu\u017cko w wywiadzie dla Gazety Wyborczej[1]<\/a>. Ma\u0142o zrozumia\u0142e s\u0105 dla nich \u017c\u0105dania dotycz\u0105ce honorowania takich lub innych bohater\u00f3w narodowych, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o sugestiach wyeliminowania z przestrzeni publicznej \u201eelement\u00f3w antypolskch\u201d czy nieskutecznych gro\u017abach zakazu wjazdu do Strefy Schengen. Do tego wszystkiego, przez oba kraje przetoczy\u0142a si\u0119 dyskusja o planach umieszczenia w polskim paszporcie wizerunku lwowskiego cmentarza \u0141yczakowskiego.<\/p>\n

Tego rodzaju postawa charakteryzuje podej\u015bcie postkolonialne, w kt\u00f3rym chodzi o ca\u0142kowit\u0105 podleg\u0142o\u015b\u0107. W dodatku, w tej sytuacji nie ma \u017cadnej symetrii. \u017baden ukrai\u0144ski polityk nie komentuje polskich pogl\u0105d\u00f3w na temat historii ani nie dyktuje podr\u0119cznik\u00f3w historii. W rezultacie do g\u0142osu dochodzi niezadowolenie i bunt przeciw tak \u201eniegrzecznej\u201d i protekcjonistycznej polskiej polityce.<\/p>\n

Bardzo mo\u017cliwe, \u017ce stosunki polsko-ukrai\u0144skie znalaz\u0142y si\u0119 w prze\u0142omowym momencie. Przez ostatnie dwa lata polska dyplomacja zrobi\u0142a wiele, \u017ceby straci\u0107 wa\u017cnego sojusznika na wschodzie. Z drugiej strony, smutnym faktem pozostaje, \u017ce dla Ukrainy niespecjalnie istnieje alternatywa (oczywi\u015bcie, poza powrotem na \u0142ono Rosji, co z pewno\u015bci\u0105 nie jest dobrym rozwi\u0105zaniem). Pozostaje \u017cywi\u0107 nadziej\u0119, \u017ce ten nienajlepszy okres nie pozostawi po sobie przepa\u015bci nie do zasypania.<\/p>\n

dr Tomasz Mataczy\u0144ski<\/p>\n

[1]<\/sup><\/a> P. Smole\u0144ski: Oksana Zabu\u017cko, ukrai\u0144ska pisarka: Polski nikt si\u0119 nie boi, ale wasza trauma narodowa nie chce tego uzna\u0107. Magazyn \u015awi\u0105teczny [online]; 18.11.2017; http:\/\/wyborcza.pl\/magazyn\/7,124059,22660067,oksana-zabuzko-ukrainska-pisarka-polski-nikt-sie-nie-boi.html<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod koniec listopada 2013 roku, internetowy wpis popularnego dziennikarza rozpocz\u0105\u0142 kolejn\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 rewolucj\u0119. W jej trakcie widoczne by\u0142o polskie \u017cyczliwo\u015b\u0107 i wsparcie. Cztery lata p\u00f3\u017aniej stosunki tych dw\u00f3ch pa\u0144stw pogorszy\u0142y si\u0119 do tego stopnia, \u017ce wielu ukrai\u0144skim urz\u0119dnikom i dyplomatom grozi zakaz wjazdu do Polski.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":428,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=427"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":430,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427\/revisions\/430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}