{"id":869,"date":"2018-09-06T13:26:02","date_gmt":"2018-09-06T11:26:02","guid":{"rendered":"http:\/\/pobliza.pl\/?p=869"},"modified":"2018-09-06T18:04:13","modified_gmt":"2018-09-06T16:04:13","slug":"polemika-z-tekstem-profesora-zdzislawa-juliana-winnickiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pobliza.pl\/?p=869","title":{"rendered":"Milczenie powsta\u0144c\u00f3w – polemika z tekstem profesora Zdzis\u0142awa Juliana Winnickiego"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

Tydzie\u0144 temu na \u0142amach portalu Znad Niemna \u2013 organu Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi, ukaza\u0142 si\u0119\u00a0tekst profesora Zdzis\u0142awa Juliana Winnickiego po\u015bwi\u0119cony \u201ebia\u0142oruskiej depolonizacji polskich miejsc pami\u0119ci narodowej\u201d<\/a> – tekst bardzo bardzo wa\u017cny tak w kontek\u015bcie podejmowanych pyta\u0144, jak i w szerszej skali problemu, kt\u00f3rym jest brak bardziej abstrakcyjnych dyskusji na temat Polak\u00f3w i polsko\u015bci na Bia\u0142orusi.<\/p>\n

Ciekaw\u0105 jednak rzecz\u0105 jest to, \u017ce profesor Winnicki nie ma racji w wi\u0119kszo\u015bci swojej argumentacji, jednak nale\u017cy si\u0119 z nim zgodzi\u0107 co do wniosk\u00f3w.<\/p>\n

<\/p>\n

Pisz\u0105c o \u201epolskim styczniowym powstaniu narodowym\u201d profesor Winnicki zak\u0142ada, \u017ce by\u0142o ono w tym samym sensie \u201enarodowe\u201d tak w Koronie, jak i na Litwie, uto\u017csamiaj\u0105c tu dwa poj\u0119cia: \u201eprzynale\u017c\u0105cy do polskoj\u0119zycznej kultury\u201d i \u201epolski narodowy\u201d (jak pojmujemy to w XXI wieku), a w konsekwencji mieszaj\u0105c poj\u0119cia \u201epatriotyczny\u201d \u2013 wynikaj\u0105cy z lojalno\u015bci do pa\u0144stwa i wizji Ojczyzny \u2013 i \u201enarodowy\u201d \u2013 wynikaj\u0105cy z poczucia przynale\u017cno\u015bci do wyobra\u017conej moralnej wsp\u00f3lnoty rzekomo podzielaj\u0105cej wsp\u00f3ln\u0105 histori\u0119 i kultur\u0119.<\/p>\n

Profesor Winnicki, co wa\u017cne, pomija w swoim tek\u015bcie tak\u017ce klasowy aspekt tego powstania. Pisz\u0105c o zwalczaj\u0105cych polskie powstanie prawos\u0142awnych ch\u0142opach, akcentuje skojarzenie wyznania z [przysz\u0142\u0105] narodowo\u015bci\u0105, ignoruj\u0105c przynale\u017cno\u015b\u0107 stanow\u0105. Wynika to, jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, z moralnych imperatyw\u00f3w nacjonalizmu, wed\u0142ug kt\u00f3rych przynale\u017cno\u015b\u0107 do narodu ma zupe\u0142nie inn\u0105, odr\u0119bn\u0105 od wszelkich innych spo\u0142ecznych to\u017csamo\u015bci,\u00a0ontologi\u0119. \u00a0Nale\u017cy jednak w\u0105tpi\u0107, czy katoliccy ch\u0142opi spod \u0141\u0119czycy posiadali w po\u0142owie XIX wieku tak\u0105 sam\u0105\u00a0polsk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, co ziemianie, czy kierowali si\u0119\u00a0takim samym patriotyzmem do\u0142\u0105czaj\u0105c do powstania, jak i je opuszczaj\u0105c.<\/p>\n

W taki spos\u00f3b jest tu pomijana dynamika spo\u0142ecznej transformacji poj\u0119cia \u201enarodu\u201d \u2013 od narodu szlacheckiego Pierwszej Rzeczypospolitej do wsp\u00f3\u0142czesnych nacji obejmuj\u0105cych wszystkie warstwy spo\u0142eczne. Owa dynamika tymczasem w okresie zarania (czy te\u017c przed zaraniem) litewskiego i bia\u0142oruskiego odrodzenia narodowego by\u0142a szczeg\u00f3lnie ciekawa \u2013 sp\u00f3jrzmy na programy \u201ebia\u0142ych\u201d i \u201eczerwonych\u201d, albo na bia\u0142oruskoj\u0119zyczn\u0105 gazet\u0119 \u201eMu\u017cyckaja Prauda\u201d Wincenta Konstantego Kalinowskiego; to w\u0142a\u015bnie powstanie styczniowe mia\u0142o na ow\u0105 dynamik\u0119\u00a0wielki wp\u0142yw.<\/p>\n

W efekcie profesor Winnicki pos\u0142uguje si\u0119 t\u0105 sam\u0105 logik\u0105, kt\u00f3rej stosowanie\u00a0zarzuca w swym tek\u015bcie bia\u0142oruskim dzia\u0142aczom \u2013 rzeczywisto\u015b\u0107 drugiej\u00a0po\u0142owy XIX wieku postrzega w kategoriach p\u00f3\u017aniejszych ideologii. Poza s\u0142u\u017ceniem doktrynom, nie jest \u0142atwo jest odnale\u017a\u0107 w tym merytoryczn\u0105 warto\u015b\u0107.<\/p>\n

Z drugiej strony tekst profesora Winnickiego wskazuje na wa\u017cn\u0105 rzecz: \u015bwiat narod\u00f3w i pa\u0144stw narodowych jest wzajemnie wy\u0142\u0105czaj\u0105cy si\u0119, ekskluzywny; jak pisa\u0142 bowiem Ernst Gellner: \u201ewhat is one state cannot be the other\u201d.<\/p>\n

Wszelaki nacjonalizm \u2013 pojmowany tu jednocze\u015bnie jako historycznie uwarunkowany spos\u00f3b postrzegania r\u00f3\u017cnorodno\u015bci kulturowej oraz jak specyficzna ideologia, wynikaj\u0105ca z owego sposobu spojrzenia na \u015bwiat \u2013 <\/span><\/span>nawet w najbardziej otwartych i niedyskryminuj\u0105cych swoich przypadkach pozwala na inkluzj\u0119<\/span> tylko poprzez asymilacj\u0119 lub podporz\u0105dkowanie, a wi\u0119c w tym przypadku – poprzez przyw\u0142aszczenie historycznego dziedzictwa i pami\u0119ci o bohaterach przez dominuj\u0105c\u0105 narracj\u0119.<\/span><\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie temu s\u0142u\u017cy\u0142a wspominana w tek\u015bcie profesora Winnickiego budz\u0105ca kontrowersje akcja ustawiania pami\u0105tkowych strza\u0142 w miejscach poch\u00f3wk\u00f3w powsta\u0144c\u00f3w \u2013 konwersji krajowego dziedzictwa w narodowe, symbolicznego podporz\u0105dkowania owej spu\u015bcizny pewnej narracji narodowej.<\/p>\n

Dla bia\u0142oruskiej ideologii narodowej dotychczasowe formy upami\u0119tniania bohater\u00f3w powstania styczniowego wydaj\u0105 si\u0119 obce; nie potrafi wi\u0119c ona przyj\u0105\u0107 polskoj\u0119zycznego (a przecie\u017c j\u0119zyk polski dla wi\u0119kszo\u015bci powsta\u0144c\u00f3w by\u0142 przynajmniej nie mniej bliski ni\u017c bia\u0142oruski) upami\u0119tnienia jako wystarczaj\u0105cego i r\u00f3wnouprawnionego. Pod tym wzgl\u0119dem nie jest profesor Winnicki w b\u0142\u0119dzie, kiedy m\u00f3wi o kradzie\u017cy pami\u0119ci i zwyczajnej nieprzyzwoito\u015bci.<\/p>\n

<\/a>Dodajmy w ko\u0144cu, \u017ce wa\u017cnym osi\u0105gni\u0119ciem nowoczesnej ideologii narodowej by\u0142a idea radykalnej emancypacji – po raz pierwszy w historii przedstawiciele wszystkich warstw spo\u0142ecznych stali si\u0119 posiadaczami takich samych praw politycznych. Antyimperialistyczne d\u0105\u017cenia wielu ruch\u00f3w narodowych polega\u0142y w\u0142a\u015bnie na pragnieniu r\u00f3wno\u015bci reprezentacji kultur r\u00f3\u017cnych grup, nierzadko kojarzonych z podzia\u0142ami klasowymi (np. czescy ch\u0142opi vs. niemieccy panowie etc.). W przypadku jednak inicjatywy z okazji <\/span>stulecia Bia\u0142oruskiej Republiki Ludowej, <\/span>nieoczekiwanie zmarginalizowany sta\u0142 si\u0119 g\u0142os w\u0142a\u015bnie tych powsta\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy nie walczyli ani o o \u201enarodow\u0105 Polsk\u0119\u201d\u00a0 profesora Winnickiego \u2013 <\/span>niew\u0105tpliwie kojarz\u0105c sw\u00f3j patriotyzm z polskoj\u0119zyczn\u0105 kultur\u0105 (ale nie koniecznie tylko z ni\u0105!)<\/span> i pami\u0119ci\u0105 o Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 ani wr\u0119cz o \u201enarodow\u0105 Bia\u0142oru\u015b\u201d .<\/span><\/p>\n

[vc_row][vc_column width=”1\/6″][vc_raw_html]JTNDZGl2JTIwY2xhc3MlM0QlMjJubS10ZWFtLW1lbWJlciUyMiUzRSUwQSUzQ2RpdiUyMGNsYXNzJTNEJTIybm0tdGVhbS1tZW1iZXItaW1hZ2UlMjByb3VuZGVkJTIyJTNFJTNDaW1nJTIwc3JjJTNEJTIyaHR0cCUzQSUyRiUyRnBvYmxpemEucGwlMkZ3cC1jb250ZW50JTJGdXBsb2FkcyUyRjIwMTglMkYwOSUyRnJvbWFuLmpwZyUyMiUyMGFsdCUzRCUyMlJvbWFuJTIwVXJiYW5vd2ljeiUyMiUzRSUwQSUzQ2RpdiUyMGNsYXNzJTNEJTIybm0tdGVhbS1tZW1iZXItb3ZlcmxheSUyMiUzRSUzQyUyRmklM0UlM0MlMkZhJTNFJTNDJTJGbGklM0UlM0MlMkZ1bCUzRSUzQyUyRmRpdiUzRSUzQyUyRmRpdiUzRSUzQyUyRmRpdiUzRQ==[\/vc_raw_html][\/vc_column][vc_column width=”5\/6″ css=”.vc_custom_1492684234548{padding-bottom: 20px !important;}”][vc_column_text]<\/p>\n

\n

Roman Urbanowicz<\/strong><\/p>\n

Magister antropologii spo\u0142ecznej, w sferze jego zainteresowa\u0144 badawczych le\u017cy antropologia etniczno\u015bci i nacjonalizmu, antropologia pa\u0144stwa, border-studies.
\nPochodzi z Grodna.<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n

 <\/p>\n

Tre\u015bci prezentowane w artykule s\u0105 wy\u0142\u0105cznie pogl\u0105dami jego autora i nie mo\u017cna ich uto\u017csamia\u0107 ze stanowiskiem fundacji.<\/h6>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tydzie\u0144 temu na \u0142amach portalu Znad Niemna \u2013 organu Zwi\u0105zku Polak\u00f3w na Bia\u0142orusi, ukaza\u0142 si\u0119\u00a0tekst profesora Zdzis\u0142awa Juliana Winnickiego po\u015bwi\u0119cony \u201ebia\u0142oruskiej depolonizacji polskich miejsc pami\u0119ci narodowej\u201d – tekst bardzo bardzo wa\u017cny tak w kontek\u015bcie podejmowanych pyta\u0144, jak i w szerszej skali problemu, kt\u00f3rym jest brak bardziej abstrakcyjnych dyskusji na temat Polak\u00f3w i polsko\u015bci na Bia\u0142orusi. …<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":897,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/869"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=869"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":902,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/869\/revisions\/902"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pobliza.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}